رأی شماره ھای ١١٧٢ و ١١٧٣ ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند (ب٣ (بخشنامه شماره٧۴ مستمری ھای حوزه معاونت بیمه ای سازمان تأمین اجتماعی به شماره ١٠٠٠ ٩٨ ٢٩۶٠ـ١٣٩٨ ٣ ١ ٢٩ ١٠ ١٣٩٩ ٩٨٠٣۶٢٩شماره
رأی شماره ھای ١١٧٢ و ١١٧٣ ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال بند (ب٣ (بخشنامه شماره٧۴ مستمری ھای حوزه معاونت بیمه ای سازمان تأمین اجتماعی به شماره ١٠٠٠/٩٨/٢٩۶٠ـ١٣٩٨/٣/١ ٢٩/١٠/١٣٩٩ ٩٨٠٣۶٢٩شماره
بسمه تعالی
جناب آقای اکبرپور
رئیس ھیأت مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمھوری اسلامی ایران
یک نسخه از رأی ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه ھای ٩٩٠٩٩٧٠٩٠۵٨١١١٧٢ و ٩٩٠٩٩٧٠٩٠۵٨١١١٧٣ مورخ ١٣٩٩/٩/٢٩ با موضوع: «ابطال بند (ب٣ (بخشنامه شماره ٧۴ مستمری ھای حوزه معاونت بیمه ای سازمان تأمین اجتماعی به شماره ١٠٠٠/٩٨/٢٩۶٠ ـ ١٣٩٨/٣/١ «جھت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می گردد.
مدیرکل ھیأت عمومی و ھیأتھای تخصصی دیوان عدالت اداری ـ مھدی دربین
تاریخ دادنامه : ١٣٩٩/٩/٢٩ شماره دادنامه: ١١٧٣ـ ١١٧٢
شماره پرونده : ٩٨٠٣۶٢٩ و ٩٨٠٢۵۴١
مرجع رسیدگی: ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکیان: ١ـ سازمان بازرسی کل کشور ٢ـ آقای سلمان مختاری
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند (ب٣ (بخشنامه شماره ٧۴ مستمری ھای حوزه معاونت بیمه ای سازمان تأمین اجتماعی به ١/٣/١٣٩٨ ـ ٢٩۶٠/٩٨/١٠٠٠ شماره
گردش کار: الف ـ سرپرست معاونت حقوقی و نظارت ھمگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره ٣٠٠/٢٣٢٠٣٢ ـ ١٣٩٨/٩/٢٣ اعلام کرده است که:
" احتراماً به استحضار می رساند: بخشنامه شماره ٧۴ مستمری ھای حوزه معاونت بیمه ای سازمان تأمین اجتماعی از جھت انطباق با قانون در این سازمان مورد بررسی قرار گرفت که توجه آن مقام را به موارد ذیل معطوف می نماید: ١ـ بند (ب ـ ٣ (بخشنامه شماره ٧۴ مستمری ھای حوزه معاونت بیمه ای سازمان (ابلاغی شماره ١٠٠٠/٩٨/٢٩۶٠ ـ ١٣٩٨/٣/١( معاونان، ادارات کل و دفاتر مستقل ستادی و ھمچنین ادارات کل تأمین اجتماعی استان ھا را مکلف نموده است، مستمری ازکارافتادگی جزئی ناشی از کار را از ابتدای سال ١٣٩٨ به میزان ١٣ درصد مستمری قابل پرداخت در اسفند ماه ١٣٩٧ به علاوه مبلغ ثابت ٢/۶١١/۴٧٠ ریال ضرب در درصد ازکارافتادگی افزایش دھند. در صورتی که فراز دوم این بند مبنی بر ضرب مبلغ ثابت در درصد ازکارافتادگی خلاف مصوبه شماره ١۴٣٧١/ت۵۶۵٢٨ھـ ـ ١٣٩٨/٢/١٢ ھیأت وزیران در خصوص افزایش مستمری ھای بازنشستگی، ازکارافتادگی و مجموع مستمری بازماندگان مشمولین قانون تأمین اجتماعی بوده و خارج از حدود و اختیارات سازمان یاد شده می باشد.
٢ـ به موجب ماده ٩۶ قانون تأمین اجتماعی اختیار تعیین میزان افزایش کلیه مستمری ھای بازنشستگی، ازکارافتادگی و مجموع مستمری بازماندگان بر عھده ھیأت وزیران قرار داده شده است، در حالی که ضرب مبلغ ثابت ٢/۶١١/۴٧٠ ریال در درصد ازکارافتادگی بدون تصریح در مصوبه ھیأت وزیران، توسط سرپرست وقت سازمان تأمین اجتماعی به موجب بخشنامه شماره ٧۴ مستمری ھای حوزه معاونت بیمه ای، خارج از حدود اختیارات واضع می باشد. بنا به مراتب بند (ب ـ ٣ (بخشنامه شماره ٧۴ مستمری ھای حوزه معاونت بیمه ای سازمان تأمین اجتماعی مغایر با قانون یاد شده و خارج از حدود اختیارات واضع تشخیص و ابطال آن (به صورت فوق العاده و خارج از نوبت) در ھیأت عمومی دیوان مورد درخواست می باشد. مزید امتنان است دستور فرمایید از نتیجه اقدام و تصمیم متخذه این سازمان را مطلع نمایند. "
ب ـ آقای سلمان مختاری به موجب دادخواستی ابطال بند (ب٣ (بخشنامه شماره٧۴ مستمری ھای حوزه معاونت بیمه ای سازمان به شماره ١٠٠٠/٩٨/٢٩۶٠ ـ ١٣٩٨/٣/١ را خواستار شده و در جھت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
" در اجرای ماده ٨٠ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ١٣٩٢/٣/٢۵ تقاضای ابطال بند ٣ از قسمت ب دستورالعمل سازمان تأمین اجتماعی کل کشور در مورد افزایش سالیانه مستمری سال ١٣٩٨ و ھرگونه دستورالعمل یا مصوبه مغایر با قانون که موجب تضییع حقوق ازکارافتادگان جزئی گردیده است را از محضر ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری با استناد به مغایرت این بند با مواد ٩۶ و ٧٣ قانون تأمین اجتماعی و ماده واحـده مصوب ١٣۶٢/١٠/١۵ با مـوضوع افزایش مستمری ازکارافتادگی جزئی تأمین اجتماعی و مصوبـه شمـاره ١۴٣٧١/۵۶۵٢٨ـ ١٣٩٨/٢/١٢ ھیأت وزیران و اصل ١٧٠ قانون اساسی را بر اساس دلایل مشروح ذیل خواستارم:
١ ـ بر اساس ماده ٧٣ قانون تأمین اجتماعی (به موجب قانون ارجع به افزایش مستمری دریافت کنندگان مستمری ازکارافتادگی ناشی از کار ١٣۶٢/١٠/١۵ ،افزایش مستمری ازکارافتادگان جزئی مشمولین قانون تأمین اجتماعی تابع ضوابط موضوع ماده ٩۶ تأمین اجتماعی خواھد بود) در ماده ٩۶ قانون تأمین اجتماعی سازمان مکلف است میزان کلیه مستمری ھای بازنشستگی، ازکارافتادگی کلی و مجموع مستمری بازماندگان را در فواصل زمانی که حداکثر از سالی یک بار کمتر نباشد با توجه به افزایش ھزینه زندگی با تصویب ھیأت وزیران به ھمان نسبت افزایش دھد. ماده واحده نیز بیان می دارد: افزایش مستمری ازکارافتادگی جزئی مشمولین قانون تأمین اجتماعی عیناً تابع ضوابط و مقررات موضوع ماده ٩۶ قانون تأمین اجتماعی خواھد بود. سازمان مکلف است افزایش ھای قبلی را بر اساس ماده فوق الذکر صورت پذیرفته باشد، در مورد مستمری بگیران ازکارافتادگی جزئی نیز معمول دارد. تبصره: تعیین حداقل و حداکثر جمع مستمری ازکارافتادگی جزئی ناشی از این قانون و تاریخ پرداخت مابه التفاوت مستمری که به ترتیب فوق محاسبه خواھد شد با ھیأت وزیران خواھد بود. در مصوبه ھیأت وزیران به شماره ١۴٣٧١/۵۶۵٢٨ـ ١٣٩٨/٢/١٢ برای افزایش حقوق سایرسطوح که ازکارافتادگان جزئی را نیز شامل می شود آورده شده که: سایر سطوح به میزان سیزده درصد مستمری آنان در پایان اسفند ماه ١٣٩٧ به علاوه مبلغ ثابت دو میلیون ششصد و یازده ھزار و چھارصد و ھفتاد (٢/۶١١/۴٧٠ (ریال افزایش می یابد. (توضیح آن که در سال ھای گذشته بر اساس مصوبه ھیأت وزیران، سازمان تأمین اجتماعی مبادرت به افزایش مستمری ازکارافتادگی جزئی که در بخش افزایش سایر سطوح قرار داشتند نیز می نمود) ولی متأسفانه امسال سازمان تأمین اجتماعی با آوردن بند ٣ این دستورالعمل (دستورالعمل موضوع ابطال) مستمری بگیران ازکارافتادگان جزئی ناشی از کار را صرفاً مشمول افزایش ١٣ درصد نموده است، با شکایت و پیگیری در سازمان بازرسی کل کشور بار دیگر و به شکل غیرقانونی سازمان تأمین اجتماعی درصد ازکارافتادگی را ضرب در مبلغ ٢/۶١١/۴٧٠ ریال نموده است و احکام غیرقانونی افزایش مستمری ازکارافتادگان جزئی را بدون افزایش مبلغ ثابت مصوبه ھیأت وزیران با دستورالعملی که آن را ارائه نمی دھد به کار غیرقانونی خود ادامه می دھد که این امر غیرقانونی، با مصوبه ھیأت وزیران و ماده ٩۶ قانون تأمین اجتماعی و ماده واحده و تبصره آن مغایرت داشته چرا که تبصره به صراحت تعیین حداقل و حداکثر جمع مستمری ازکارافتادگی جزئی را با ھیأت وزیران می داند و حقوق قانونی این رده ضعیف و حداقل مستمری بگیر جامعه را تضییع نموده است.
٢ـ ھیأت عمومی دیوان مستحضر ھستند، که افراد به جھت تضییع حقوق قانونی خویش می توانند به سازمان بازرسی نیز شکایت نمایند که این امر صورت پذیرفت رونوشت جوابیه سازمان تأمین اجتماعی به سازمان بازرسی استان اصفھان که به صورت سند الکترونیکی و قابل استناد در سازمان بازرسی موجود است تخلف روشن سازمان تأمین اجتماعی را نمایان می نماید چرا که سازمان تأمین اجتماعی با صراحت و مکتوب در تاریخ ١٣٩٨/٣/٢٠ بیان داشته: در اجرای تصویب نامه ١۴٣٧١/۵۶۵٢٨ـ ١٣٩٨/٢/١٢ ھیأت وزیران میزان افزایش مستمری ازکارافتادگی جزئی ناشی از کار از ابتدای سال ١٣٩٨ به میزان ١٣ درصد مستمری قابل پرداخت در اسفند ١٣٩٧ به علاوه مبلغ ثابت ٢/۶١١/۴٧٠ ریال ضربدر درصد ازکارافتادگی می باشد. با مقایسه جوابیه سازمان تأمین اجتماعی (بر اساس مصوبه ھیأت وزیران به شماره ١۴٣٧١/۵۶۵٢٨ـ ١٣٩٨/٢/١٢ (به سازمان بازرسی و مصوبه شماره ١۴٣٧١/۵۶۵٢٨ـ ١٣٩٨/٢/١٢ ھیأت وزیران مشخص می شود که سازمان تأمین اجتماعی عبارت (ضربدر درصد ازکارافتادگی) را به مصوبه ھیأت وزیران اضافه نموده که این امر مطابق قانون خلاف بوده چرا که تصمیم در این مورد فقط با ھیأت وزیران می باشد. پس از محرز شدن تخلف سازمان تأمین اجتماعی استان اصفھان، این سازمان بیان نموده ما دستورات سازمان مرکزی را اجرا می نماییم یعنی ھم سازمان بازرسی استان اصفھان را صالح ندانسته و ھم از اجرای مصوبه به شکل صحیح امتناع نموده است.
٣ـ نکته قابل ذکر آن که تعیین درصد ازکارافتادگی برای برقراری مستمری ازکارافتادگی جزئی از درجه ٣٣ درصد تا درجه ۶۶ درصد توسط کمیسیون ھای تأمین اجتماعی صورت می گیرد و ھنگامی که مستمری اولیه بر اساس قانون تأمین اجتماعی برقرار گردید،قانونگذار در ماده ای دیگر یعنی ماده ٩۶ قانون تأمین اجتماعی افزایش مستمری را برای سال ھای آتی در نظر گرفته است و این افزایش به درصد ازکارافتادگی طبق قانون ارتباطی ندارد و حتی برای عدم تضییع حقوق ازکارافتادگان جزئی ماده واحده را در سال ١٣۶٢ تصویب نموده یعنی افزایش مستمری سالانه به درصد ازکارافتادگی ارتباطی ندارد که در نص صریح ماده ٩۶ قانون این امر مشھود است. در ضمن به ازکارافتادگان جزئی تنھا مستمری