رای وحدت رویه شماره 996-997 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
هیات عمومی دیوان عدالت اداری با اعلام صدور آرای متعارض از شعب مختلف این دیوان در مورد استخدام بدون شرکت در آزمون فارغ التحصیلان دانشگاه نفت رای وحدت رویه صادر کرد.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شکایت جمعی از فارغ التحصیلان دانشگاه نفت درباره صدور آرای متعارض از شعب مختلف دیوان عدالت اداری پس از رسیدگی با صحیح دانستن رای صادره مبنی بر عدم الزام وزارت نفت برای استخدام بدون آزمون آن دسته از فارغ التحصیلان دانشگاه نفت که تعهد خدمت دارند، به استناد ماده ۸۹ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای وحدت رویه صادر کرد.
متن کامل این رای وحدت رویه به شرح ذیل است:
کلاسه پرونده:۹۹۰۰۲۸۲ و ۹۸۰4۰۰۲
شاکی: خانم فاطمه اشراقی و جمعی از فارغ التحصیلان دانشگاه نفت
موضوع: وحدت رویه
تاریخ رأی: یکشنبه ۳۰ آذر ۱۳۹۹
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه : ۹۹6 – ۹۹۷ تاریخ دادنامه : ۱۳۹۹/۸/۲۷ شماره پرونده: ۹۹۰۰۲۸۲ و ۹۸۰4۰۰۲
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
اعلام کننده تعارض: خانم فاطمه اشراقی و جمعی از فارغ التحصیلان دانشگاه نفت
موضوع : اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری
گردش کار:
در خصوص دادخواست تعدادی از فارغ التحصیلان گروه (الف) دانشگاه نفت مبنی بر الزام به استخدام رسمی بدون شرکت در آزمون، شعب دیوان عدالت اداری، آراء معارضی صادر کرده اند. برخی شعب با این استدلال که پرداخت کمک هزینه تحصیلی و اخذ تعهد خدمتی صرفاً اولویت در جذب و استخدام بوده و حق مکتسبه ای جهت استخدام بدون آزمون ایجاد ننموده است و به استناد ماده ۳۹ آیین نامه های نظام اداری و استخدامی کارکنان صنعت نفت که به اخذ مجوز و رعایت مراتب شایستگی و برابری فرصت ها در استخدام تأکید دارد، حکم به رد شکایت صادر کرده اند.
اما شعب دیگر به استناد تعهد اخذ شده در بدو خدمت و حقوق مکتسبه و توقعات ایجاد شده برای فارغ التحصیلان، حکم به ورود شکایت صادر کرده اند. لذا با توجه به مراتب، موضوع در اجرای ماده ۸۹ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری برای صدور رأی وحدت رویه به هیات عمومی دیوان عدالت اداری ارجاع شد.
گردش کار پرونده ها و مشروح آراء به قرار زیر است:
الف: شعبه ۳۹ بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده های شماره ۹6۰۹۹۸۰۹5۷6۰۱۱۰۸ و ۹6۰۹۹۸۰۹5۷6۰۱۰5۷ با موضوع دادخواست خانم فاطمه اشراقی شهرکی و آقای حسین زرّین به طرفیت شرکت ملی نفت جمهوری اسلامی ایران (وزارت نفت) و به خواسته الزام طرف شکایت به استخدام رسمی بدون آزمون در وزارت نفت حسب روال سابق تحت عنوان گروه (الف) به موجب دادنامه های شماره ۹6۰۹۹۷۰۹5۷6۰۱۲۲۹-۲۱؍۱۲؍۱۳۹6 و ۹6۰۹۹۷۰۹5۷6۰۱۱۹۸-۲۰؍۱۲؍۱۳۹6 به شرح زیر رأی صادر کرده است:
در خصوص شکایت شاکی فوق الذکر به شرح خواسته مرقوم با توجه به دلایل و مدارک تقدیمی و ابرازی شاکی که در پرونده ضبط گردیده است بدواً حاکی از صحت و مقرون به واقع بودن مدعای شاکی داشته زیرا به نظر می‌رسد شاکی در زمان اخذ تعهد به خدمت از وی با توجه به مقررات وضع شده در این خصوص و شرایط ایجابی به طور کامل مشخص و معین شده و با پیش فرض ایجاد تکلیف برای طرف شکایت در خصوص تعهد منعقده بین وی و طرف شکایت با عنایت به شرایط اعلامی طرف شکایت تعهد محقق گردیده است.
علی هذا شاکی با توجه به امتیازات اعلامی در زمان جذب دانشجو با توجه به فرصت های مختلف، تعهد طرف شکایت را که دو طرفه بوده و لزوم از آن مستفاد می گردد را پذیرفته است و با توجه به لایحه ارسالی طرف شکایت مورخ ۱؍۱۱؍۱۳۹6 به شماره ۲۹64 پذیرش تعدادی از دانشجویان دوره شاکی و عدم پذیرش تعداد دیگر از همان گروه دانشجویان به جهت عدم رعایت ضوابط غیر قانونی تلقی می گردد و نتیجه آن تضییع حقوق مکتسبه شاکی می باشد.
نظر به مـراتب اعلامی با توجـه به معدل تحصیلی شاکی و سنوات تحصیلی وی در طی دوره آمـوزشی که تخطی از تعهد خود نموده و با توجه به ضوابط تعیین و معرفی دانشجویان جهت استخدام و سایر قرائن و امارات موجود در پرونده مدعای شاکی را در تضییع حقوق مکتسبه چنانچه طرف شکایت حسب مفاد دفترچه جذب دانشجو و تعهدنامه رسمی مأخوذه بر اشتغال وی مکلف به اجابت خواسته شاکی بوده و به این امر اقدام و انقیاد نموده بدواً محرز دانسته ولی در حین طرح شکایت مرقوم طرف شکایت جهت اجابت خواسته شاکی و جهت جلوگیری از حقوق مکتسب شاکی اقدام به فراخوان بدون آزمون جهت طی مراحل قانونی بعد از آزمون جهت جذب و استخدام نموده است لذا موجبی جهت مطالبه خواسته شاکی با وصف موجود ملاحظه نمی گردد و علیهذا مستنداً به مواد ۱۰، ۱۱، 5۳ و 65 از قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به رد شکایت و الزام طرف شکایت به استخدام وی صادر و اعلام می نماید. این رأی ظرف مهلت بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل اعتراض در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می باشد.
رأی مذکور به موجب آراء شماره ۹۷۰۹۹۷۰۹55۲۰45۰۹-۱؍۱۱؍۱۳۹۷ و ۹۷۰۹۹۷۰۹55۲۰4۱۰4 -۱4؍۱۰؍۱۳۹۷ شعبه ۲4 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تأیید شده است:
ب: شعبه ۳۹ بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده های شماره ۹5۰۹۹۸۰۹5۷6۰۱۰۰۹، ۹5۰۹۹۸۰۹5۷6۰۱۰۱6 و ۹5۰۹۹۸۰۹5۷6۰۱۰۰۷ با موضوع دادخواست های آقایان سینا رشیدی، میلاد بهجومنش و خانم سیده ندا نبوی به طرفیت شرکت ملی نفت جمهوری اسلامی ایران (وزارت نفت) و به خواسته الزام طرف شکایت به استخدام رسمی بدون آزمون در وزارت نفت بر اساس مقررات و حسب روال سابق تحت عنوان گروه (الف) به موجب دادنامه های شماره ۹6۰۹۹۷۰۹5۷6۰۰۳۲۷-۲۳؍5؍۱۳۹6 ، ۹6۰۹۹۷۰۹5۷6۰۰4۳۰-۱؍۷؍۱۳۹6 و ۹6۰۹۹۷۰۹5۷6۰۰۳۲۹-۲۳؍5؍۱۳۹6 به شرح زیر رأی صادر کرده است:
در خصوص شکایت شاکی فوق الذکر به شرح خواسته مرقوم با توجه به دلایل و مدارک تقدیمی و ابرازی شاکی که در پرونده ضبط گردیده است حاکی از صحت و مقرون به واقع بودن مدعای شاکی داشته زیرا شاکی در زمان اخذ تعهد به خدمت از وی با توجه به مقررات وضع شده در این خصوص و شرایط ایجابی به طور کامل مشخص و معین شده و با پیش فرض ایجاد تکلیف برای طرف شکایت در خصوص تعهد منعقده بین وی و طرف شکایت با عنایت به شرایط اعلامی طرف شکایت تعهد محقق گردیده است. علی هذا شاکی با توجه به امتیازات اعلامی در زمان جذب دانشجو با توجه به فرصت های مختلف، تعهد طرف شکایت را که دو طرفه بوده و لزوم از آن مستفاد می‌گردد پذیرش تعدادی از دانشجویان دوره شاکی و عدم پذیرش تعداد دیگر از همان گروه دانشجویان به جهت عدم رعایت ضوابط غیر قانونی تلقی می گردد و نتیجه آن تضییع حقوق مکتسبه شاکی می باشد. نظر به مراتب اعلامی با توجه به معدل تحصیلی شاکی و سنوات تحصیلی وی در طی دوره آموزشی که تخطی از تعهد خود نموده و با توجه به ضوابط تعیین و معرفی دانشجویان جهت استخدام و سایر قرائن و امارات موجود در پرونده مدعای شاکی را در تضییع حقوق مکتسبه چنانچه طرف شکایت حسب مفاد دفترچه جذب دانشجو و تعهدنامه رسمی مأخوذه بر اشتغال وی مکلف به اجابت خواسته شاکی بوده و به این امر اقدام و انقیاد نموده محرز دانسته مستنداً به مواد ۱۰، ۱۱ و 65 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت و الزام طرف شکایت به استخدام وی صادر و اعلام می نماید. این رأی ظرف مهلت بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل اعتراض در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می باشد.
در اثر تجدیدنظر خواهی از رأی شماره ۹6۰۹۹۷۰۹5۷6۰۰۳۲۷-۲۳؍5؍۱۳۹6 شعبه ۲6 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره ۹۸۰۹۹۷۰۹55۹۰۰65۳-۲۰؍۳؍۱۳۹۸ با استدلال زیر رأی مربوط را نقض می کند:
با مداقه در اوراق و محتوای پرونده بر مبنای بند 6 دستورالعمل اعطای کمک هزینه تحصیلی به دانشجویان دانشگاه صنعت نفت «تعهد، از دانشجویان واجد شرایط دریافت کمک هزینه تحصیلی تعهد رسمی مبنی بر انجام خدمت به میزان دو برابر مدت تحصیل در هر نقطه از کشور که شرکت ملی نفت ایران تعیین نماید، اخذ خواهد شد. چنانچه دانشجویان طبق تشخیص دانشگاه به علل آموزشی و یا انضباطی اخراج گردند و یا اینکه پس از فراغت از تحصیل حسب اعلام نیاز شرکت ملی نفت ایران از انجام تعهد خدمت سرپیچی نمایند، ملزم به بازپرداخت مجموع هزینه‌های انجام شده که از طرف دانشگاه صنعت نفت اعلام می گردد خواهد بود. بدیهی است در صورت اعلام عدم نیاز، حداکثر ظرف مدت یک سال پس از تعیین تکلیف وضعیت نظام وظیفه فارغ التحصیلان، از طرف شرکت ملی نفت ایران هزینه ای دریافت نخواهد شد. به فارغ التحصیلانی که در طول دوران تحصیل از هرگونه تسهیلات مالی ذکر شده در این دستورالعمل استفاده نمایند، گواهی موقت پایان تحصیلات که در آن میزان کل بدهی ذکر گردیده صادر می گردد و اعطای دانشنامه اصلی موکول به انجام تعهدات سپرده شده خواهد بود.» و مطابق ماده ۹ آیین نظام‌های اداری و استخدامی کارکنان صنعت نفت ( که در اجرای مواد ۱۰ و ۱4 قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت تهیه و تنظیم گردیده است) « مجوز استخدام جذب و به کارگیری نیروی انسانی مورد نیاز از طریق استخدام رسمی و پیمانی در چارچوب سازمان مصوب و ضوابط مربوط با توجه به احصاء نیازهای نیروی انسانی صنعت نفت با کسب مجوز از وزیر نفت و تأیید معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور انجام می پذیرد» نظر به اینکه صنعت نفت پس از اتمام مدت تحصیل